Khi điều trị không thành công: quyết định tiếp theo

Đây là giai đoạn khó nhất của cả hành trình, và cũng là giai đoạn ít được chuẩn bị nhất. Sau nhiều tuần chờ đợi và hy vọng, kết quả không như mong muốn.

Bài này nói về những gì nên làm tiếp theo, cả về mặt y tế lẫn về mặt con người.

Cho phép mình buồn

Trước khi nói về bước tiếp theo: đây là một mất mát thật. Cảm giác đau buồn, thất vọng, giận dữ, hay trống rỗng đều bình thường và xứng đáng được thừa nhận.

Đừng để ai gạt nó đi bằng những câu như còn cơ hội mà, đừng buồn. Và cũng đừng tự ép mình phải mạnh mẽ ngay.

Hãy cho mình thời gian trước khi quyết định bước tiếp theo.

Đề nghị một buổi đánh giá lại

Đây là việc quan trọng nhất về mặt y tế và nhiều cặp không biết mình có quyền yêu cầu. Hãy đặt lịch gặp bác sĩ và hỏi:

• Điều gì đã diễn ra trong chu kỳ vừa rồi.
• Có dấu hiệu nào cho biết vì sao không thành công không.
• Có nên thay đổi gì trong phác đồ lần sau không.
• Có cần làm thêm xét nghiệm nào để tìm nguyên nhân không.
• Với trường hợp của chúng tôi, tiên lượng cho các lần sau thế nào.
• Có nên thử cách tiếp cận khác không.

Một buổi đánh giá tử tế sau mỗi chu kỳ là điều bạn nên nhận được. Nếu trung tâm chỉ đề nghị làm lại y hệt mà không giải thích gì, đó là dấu hiệu đáng chú ý.

Cẩn thận với việc lặp lại không thay đổi

Nếu đã qua vài chu kỳ với cùng một phác đồ và cùng kết quả, việc tiếp tục lặp lại mà không có đánh giá lại là điều cần đặt câu hỏi.

Hãy hỏi thẳng: vì sao chúng ta nên làm lại đúng như vậy, và điều gì khiến bác sĩ nghĩ lần này sẽ khác.

Khi nào nên hỏi ý kiến ở nơi khác

• Đã qua vài chu kỳ không thành công mà không có thay đổi trong cách tiếp cận.
• Bạn không được giải thích rõ về lý do và bước tiếp theo.
• Bạn cảm thấy mình chỉ là một ca trong dây chuyền.
• Bạn muốn biết còn hướng nào khác không.

Hãy mang đầy đủ hồ sơ các chu kỳ đã thực hiện: phác đồ, liều, đáp ứng, kết quả từng bước. Những thông tin này giúp nơi mới đánh giá chính xác thay vì bắt đầu lại từ đầu.

Hỏi ý kiến khác không có nghĩa là không tin bác sĩ hiện tại. Đây là việc bình thường với một quyết định lớn như thế này.

Quyết định tiếp tục hay dừng

Không ai quyết thay được điều này. Nhưng có những câu hỏi giúp hai người bàn với nhau:

• Chúng ta đã đi được bao xa so với giới hạn đã đặt ra.
• Tiên lượng cho lần sau theo bác sĩ là thế nào.
• Tình trạng tài chính của chúng ta hiện ra sao.
• Sức khoẻ thể chất và tinh thần của cả hai thế nào.
• Quan hệ của chúng ta đang chịu ảnh hưởng tới mức nào.
• Chúng ta còn muốn tiếp tục hay đang tiếp tục vì không dám dừng.

Câu cuối là câu khó nhất và quan trọng nhất. Nhiều cặp tiếp tục vì áp lực từ bên ngoài hoặc vì sợ bị coi là bỏ cuộc, chứ không phải vì thực sự muốn.

Dừng lại không phải là thất bại

Trong văn hoá của chúng ta, việc dừng lại dễ bị nhìn như thiếu cố gắng. Nhưng một quyết định dừng được cân nhắc kỹ, dựa trên tư vấn chuyên môn và tình trạng thực của gia đình, là một quyết định trưởng thành.

Bạn đã cố gắng. Việc kết quả không như mong muốn không phải lỗi của ai.

Về giới hạn đã đặt ra

Nếu hai bạn đã bàn trước về giới hạn — bao nhiêu chu kỳ, bao nhiêu tiền, trong bao lâu — hãy quay lại xem xét nó. Giới hạn đó được đặt ra khi còn bình tĩnh, và nó có giá trị.

Bạn có thể quyết định điều chỉnh nó, nhưng hãy làm điều đó một cách có ý thức và cùng nhau, chứ không phải bằng cách trôi đi từng chu kỳ một.

Bảo vệ quan hệ vợ chồng

Đây là thứ dễ bị tổn hại nhất trong giai đoạn này. Vài điều giúp được:

• Hiểu rằng hai người có thể phản ứng rất khác nhau với cùng một mất mát, và cả hai cách đều hợp lệ.
• Đừng trách nhau, kể cả khi nguyên nhân được xác định ở một phía.
• Dành thời gian cho những việc không liên quan tới chuyện này.
• Nói với nhau về cảm xúc thay vì chỉ nói về lịch hẹn và chi phí.
• Cho nhau không gian nếu một người cần.
• Cân nhắc tư vấn cho cả hai nếu thấy khoảng cách tăng lên.

Điểm đầu tiên rất quan trọng. Một người muốn nói, người kia muốn im lặng; một người muốn tiếp tục ngay, người kia cần nghỉ. Đây là sự khác biệt bình thường chứ không phải dấu hiệu ai đó ít mong muốn hơn.

Ứng phó với người ngoài

Trong giai đoạn này, những câu hỏi thăm vô tình có thể rất đau. Hãy chuẩn bị:

• Thống nhất trước sẽ nói gì với ai.
• Có sẵn một câu trả lời ngắn để kết thúc chủ đề.
• Cho phép mình từ chối những dịp gặp mặt quá khó.
• Nhờ một người thân đứng ra nói giúp với họ hàng nếu cần.

Bạn không có nghĩa vụ phải giải thích với ai về chuyện riêng của mình.

Khi nào nên tìm hỗ trợ chuyên môn

• Buồn kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng tới sinh hoạt và công việc.
• Mất ngủ, chán ăn kéo dài.
• Không còn hứng thú với mọi thứ.
• Quan hệ vợ chồng căng thẳng nghiêm trọng.
• Cảm giác vô vọng kéo dài.
• Có ý nghĩ làm hại bản thân.

Điểm cuối cần được xử lý ngay. Hãy nói với bác sĩ hoặc tìm chuyên gia tâm lý.

Các hướng khác

Nếu hai bạn quyết định không tiếp tục điều trị, vẫn còn những hướng khác để nghĩ tới:

• Nhận con nuôi, với các thủ tục theo quy định pháp luật.
• Các hình thức khác tuỳ theo hoàn cảnh và quy định hiện hành.
• Xây dựng cuộc sống theo hướng khác, với những ý nghĩa khác.

Hướng cuối cùng cũng là một lựa chọn chính đáng, dù ít được nói tới. Có những cặp tìm được sự bình yên và ý nghĩa mà không có con, và đó không phải là cuộc sống thất bại.

Hãy cho mình thời gian trước khi quyết định hướng nào, và đừng để người ngoài thúc ép.

Về thời gian

Đừng vội quyết định ngay sau một thất bại. Hãy nghỉ một thời gian, để cảm xúc lắng xuống, rồi mới bàn.

Việc nghỉ giữa các chu kỳ cũng có thể được bác sĩ khuyến khích vì lý do y tế. Hãy hỏi về điều đó.

Tóm lại

Sau một chu kỳ không thành công, hãy cho mình thời gian buồn trước khi quyết định, rồi đề nghị một buổi đánh giá lại với bác sĩ để hiểu điều gì đã diễn ra. Nếu đã qua vài chu kỳ mà không có thay đổi trong cách tiếp cận, hãy hỏi ý kiến ở nơi khác. Quyết định tiếp tục hay dừng là của riêng hai bạn — và dừng lại sau khi đã cân nhắc kỹ không phải là thất bại.

Câu hỏi thường gặp