Khi nào không nên ra nước ngoài điều trị

Phần lớn nội dung về điều trị ở nước ngoài nói về cách chuẩn bị và cách chọn nơi. Ít ai nói về những tình huống mà câu trả lời đúng là không đi.

Bài này nói về những tình huống đó.

Khi phác đồ về cơ bản giống nhau

Đây là tình huống phổ biến nhất. Với nhiều bệnh, phác đồ điều trị theo hướng dẫn quốc tế chung, và các cơ sở lớn trong nước đều áp dụng.

Nếu bác sĩ trong nước và tư vấn nước ngoài đề xuất về cơ bản giống nhau, việc đi không thêm được gì về mặt điều trị nhưng thêm rất nhiều chi phí và xáo trộn.

Hãy hỏi thẳng: cụ thể thì phác đồ ở đó khác gì. Nếu không ai trả lời được câu này bằng điều cụ thể, đó là câu trả lời.

Khi thời gian là yếu tố

Với một số bệnh, việc trì hoãn vài tuần để thu xếp chuyến đi có rủi ro lớn hơn nhiều so với lợi ích có thể có.

Hãy hỏi bác sĩ: nếu tôi chờ thêm ba tuần thì có rủi ro gì.

Nếu câu trả lời là có, hãy bắt đầu điều trị và tính chuyện khác sau. Đừng ngưng điều trị đang có để chờ.

Khi người bệnh quá yếu để di chuyển

Một chuyến bay dài rất mệt với người bệnh nặng. Hãy hỏi bác sĩ xem người bệnh có đủ điều kiện sức khoẻ để bay không, trước khi tính tới mọi bước khác.

Với người cao tuổi, người nằm liệt, người sau phẫu thuật lớn, hoặc người có vấn đề hô hấp và tim mạch, câu hỏi này cần được trả lời đầu tiên.

Khi bệnh ở giai đoạn cần chăm sóc giảm nhẹ

Đây là tình huống khó nói nhất. Khi mục tiêu điều trị đã chuyển sang giảm triệu chứng và nâng chất lượng những ngày còn lại, một chuyến đi xa thường lấy đi nhiều hơn là mang lại.

Hãy hỏi bác sĩ về tiên lượng và về mục tiêu điều trị hiện tại. Và hãy hỏi chính người bệnh: bố mẹ muốn gì lúc này.

Nhiều người ở giai đoạn này muốn ở nhà, gần gia đình, ít can thiệp hơn — trong khi con cái đang lo thu xếp chuyến bay.

Khi quyết định dựa trên lời hứa chữa khỏi

Nếu lý do chính khiến bạn muốn đi là ai đó hứa chữa khỏi, hãy dừng lại.

Không ai cam kết được kết quả điều trị. Một nơi cam kết là một nơi đang bán hàng, và điều đó đúng bất kể nơi đó ở đâu.

Khi việc đi sẽ làm gián đoạn điều trị đang hiệu quả

Nếu bạn đang trong một phác đồ có chu kỳ và đang đáp ứng tốt, việc ngưng giữa chừng để thu xếp chuyến đi có thể làm mất hiệu quả đã đạt được.

Hãy bàn với bác sĩ về cách phối hợp nếu bạn vẫn muốn tìm hiểu, thay vì tự ngưng.

Khi bệnh cần theo dõi và điều chỉnh liên tục

Có những bệnh mà điều quan trọng không phải một đợt can thiệp mà là sự chăm sóc đều đặn qua nhiều năm: các bệnh mạn tính, các bệnh thần kinh tiến triển, phục hồi chức năng, quản lý đau mạn tính.

Với những bệnh này, một đợt khám ở xa có thể cho ý kiến hữu ích, nhưng việc chăm sóc hằng ngày cần diễn ra gần nhà.

Một chương trình kém hoàn hảo hơn nhưng duy trì được thường cho kết quả tốt hơn một chương trình lý tưởng mà không duy trì được.

Khi không có kế hoạch tiếp nối

Nếu bạn không trả lời được những câu sau, hãy khoan quyết định đi:

• Ai sẽ theo dõi cho tôi khi về nước.
• Thuốc được kê có mua được trong nước không.
• Nếu có biến chứng sau khi về thì ai xử lý.
• Bác sĩ trong nước có tiếp nhận được phác đồ đó không.

Một đợt điều trị ở nước ngoài mà không có kế hoạch tiếp nối trong nước là rủi ro thật, đặc biệt với những điều trị cần theo dõi dài hạn.

Khi chi phí sẽ làm cạn nguồn lực cho giai đoạn sau

Đây là sai lầm phổ biến và đau lòng nhất. Gia đình dốc hết tiền, thậm chí bán tài sản, cho một chuyến điều trị. Rồi khi về nước, không còn nguồn lực cho những năm thuốc men và theo dõi.

Với nhiều bệnh, chi phí của giai đoạn theo dõi lâu dài lớn hơn chi phí của đợt điều trị ban đầu.

Hãy tính cho cả chặng đường, không chỉ cho chuyến đi.

Khi quyết định do áp lực chứ không do cân nhắc

Dấu hiệu bạn đang quyết vì áp lực:

• Bạn đi vì sợ bị trách là không cố hết sức.
• Họ hàng thúc giục dù không nắm tình hình.
• Bạn không dám nói ra những băn khoăn của mình.
• Người bệnh không được hỏi ý kiến.
• Quyết định được đưa ra trong vài ngày sau khi có chẩn đoán.

Điểm áp chót quan trọng nhất. Nếu người bệnh còn minh mẫn, họ phải là người tham gia quyết định về cuộc sống của chính mình.

Về áp lực từ họ hàng

Trong nhiều gia đình Việt, có những người thân ở xa thúc giục phải đưa đi nước ngoài, đôi khi kèm theo lời trách nếu không làm. Nhưng họ không nắm tình hình y tế và cũng không chịu hệ quả lâu dài.

Cách ứng phó:

• Nói rõ rằng gia đình đã hỏi ý kiến bác sĩ.
• Đưa thông tin cụ thể thay vì tranh luận.
• Mời họ cùng nghe bác sĩ giải thích nếu có thể.
• Nhắc rằng quyết định dựa trên mong muốn của người bệnh.

Một quyết định ở lại cũng là quyết định có trách nhiệm

Trong văn hoá của chúng ta, việc không đưa người thân ra nước ngoài dễ bị nhìn như thiếu cố gắng. Nhưng thước đo hợp lý là kết quả và chất lượng sống của người bệnh, không phải số nơi đã đi hay số tiền đã chi.

Nếu bạn đã hỏi bác sĩ, đã hỏi ý kiến thứ hai, đã cân nhắc kỹ và quyết định điều trị trong nước, đó là quyết định có trách nhiệm.

Cách kiểm tra lại quyết định của mình

Hãy tự hỏi:

• Tôi biết cụ thể mình sẽ được lợi gì không.
• Bác sĩ đang điều trị nói gì về điều đó.
• Tôi đã hỏi ý kiến thứ hai trong nước chưa.
• Người bệnh muốn gì.
• Tôi đã tính chi phí cho cả giai đoạn sau chưa.
• Có kế hoạch tiếp nối khi về không.
• Tôi quyết vì thông tin hay vì áp lực.

Nếu có nhiều câu bạn chưa trả lời được, hãy khoan quyết định.

Tóm lại

Việc ra nước ngoài không phù hợp khi phác đồ về cơ bản giống nhau, khi thời gian là yếu tố, khi người bệnh quá yếu để di chuyển, khi bệnh đã ở giai đoạn cần chăm sóc giảm nhẹ, khi bệnh cần theo dõi liên tục gần nhà, khi không có kế hoạch tiếp nối, và khi chi phí sẽ làm cạn nguồn lực cho giai đoạn sau. Một quyết định ở lại sau khi đã cân nhắc kỹ cũng là quyết định có trách nhiệm.

Câu hỏi thường gặp