Khi tính chi phí một chuyến điều trị xa nhà, gia đình thường cộng các con số có hoá đơn: viện phí, vé máy bay, tiền ở. Nhưng có những thứ không xuất hiện trên bất kỳ hoá đơn nào mà gia đình vẫn phải trả.
Bài này nói về chúng, vì việc nhìn thấy chúng giúp quyết định thực tế hơn.
Thu nhập mất đi
Đây là khoản lớn nhất trong nhóm này và dễ tính nhất nhưng hay bị bỏ qua:
- Người bệnh nghỉ việc trong suốt thời gian điều trị và hồi phục.
- Người đi cùng phải nghỉ làm, có khi nhiều tháng.
- Những người khác trong nhà phải giảm giờ làm để thu xếp.
- Với người làm nghề tự do, mất luôn cả khách hàng.
Hãy ước lượng con số này và cộng vào bảng tính. Với nhiều gia đình, nó lớn ngang phần viện phí.
Sức khoẻ của người chăm
Người đi cùng chăm sóc trong nhiều tuần ở nơi xa lạ thường trả giá về sức khoẻ:
- Thiếu ngủ kéo dài.
- Ăn uống thất thường.
- Bỏ khám bệnh của chính mình.
- Căng thẳng kéo dài.
- Bỏ thuốc nếu họ có bệnh mạn tính.
Điểm cuối rất thực tế và nguy hiểm. Nhiều người chăm có bệnh nền của mình nhưng bỏ bê trong giai đoạn này.
Nếu bạn là người đi cùng, hãy mang đủ thuốc của mình và đừng bỏ liều.
Những người ở nhà
- Con nhỏ thiếu người chăm và thiếu sự có mặt của cha mẹ.
- Người già trong nhà không ai trông.
- Việc học của con cái bị ảnh hưởng.
- Những người ở nhà cũng lo lắng nhưng ít được quan tâm.
Hãy sắp xếp cụ thể cho những người này trước khi đi, thay vì để mọi thứ tự xoay xở.
Sự xáo trộn với người bệnh
Đây là chi phí ít được nói nhất. Với nhiều người bệnh, đặc biệt người cao tuổi và trẻ nhỏ:
- Môi trường lạ gây lo lắng và mất ngủ.
- Không nói được tiếng ở đó gây bất lực.
- Xa người thân và những thứ quen thuộc.
- Thức ăn không hợp.
- Chuyến bay dài rất mệt.
- Với người sa sút trí tuệ, thay đổi môi trường thường làm tình trạng xấu đi.
Hãy hỏi chính người bệnh xem họ muốn gì, không chỉ hỏi bác sĩ xem họ có đi được không.
Chi phí cơ hội
Nguồn lực dùng cho việc này là nguồn lực không dùng được cho việc khác:
- Tiền dùng cho chuyến đi là tiền không còn cho giai đoạn theo dõi sau.
- Thời gian ở nước ngoài là thời gian không ở bên gia đình.
- Sức lực của người chăm là có hạn.
Điểm đầu tiên là cái giá thực tế nhất. Nhiều gia đình dốc hết cho một chuyến đi rồi gặp khó khăn đúng lúc cần duy trì điều trị lâu dài.
Cách giảm bớt
- Chia việc giữa các thành viên thay vì dồn vào một người.
- Thay phiên người đi cùng nếu thời gian dài.
- Sắp xếp cụ thể cho người ở nhà trước khi đi.
- Nhờ họ hàng và bạn bè hỗ trợ những việc cụ thể.
- Đặt lịch nghỉ cho người chăm chính.
- Giữ liên lạc thường xuyên với người ở nhà.
Điểm thứ hai rất hữu ích với những đợt điều trị kéo dài. Hai người thay nhau mỗi ba tuần bền hơn nhiều so với một người suốt ba tháng.
Nói ra thay vì chịu đựng
Người chăm thường không nói ra vì nghĩ mình không có quyền than khi người bệnh đang khổ hơn.
Nhưng sự im lặng đó dẫn tới kiệt sức, và khi người chăm gục thì cả gia đình khủng hoảng.
Hãy nói ra khi thấy quá sức, và hãy hỏi những người khác về tình trạng của họ.
Khi cân nhắc quyết định
Hãy đưa những chi phí này vào bảng so sánh, không chỉ so viện phí:
- Điều trị trong nước: chi phí y tế, đi lại gần, người nhà vẫn đi làm được phần nào.
- Điều trị ở nước ngoài: chi phí y tế cao hơn, cộng toàn bộ chi phí ẩn nhân với số tuần.
Khi nhìn đầy đủ như vậy, khoảng cách thường lớn hơn nhiều so với con số trên hai tờ báo giá.
Điều này không có nghĩa là không nên đi. Nó có nghĩa là hãy đi khi có lợi ích y tế cụ thể đủ để bù cho tất cả những cái giá này.
Nếu quyết định đi
Hãy giảm thiểu chi phí ẩn bằng cách chuẩn bị:
- Sắp xếp công việc trước, thương lượng với nơi làm.
- Thu xếp người chăm con và người già ở nhà.
- Chuẩn bị thuốc và hồ sơ y tế của chính người đi cùng.
- Lên lịch thay phiên nếu thời gian dài.
- Sắp xếp cách giữ liên lạc với người ở nhà.
- Chuẩn bị tinh thần cho việc thời gian có thể kéo dài hơn dự kiến.
Sau khi về
Giai đoạn này cũng có chi phí ẩn mà ít ai chuẩn bị:
- Người chăm cần thời gian hồi phục.
- Quay lại công việc không phải lúc nào cũng dễ.
- Quan hệ gia đình cần thời gian ổn định lại.
- Việc chăm sóc vẫn tiếp tục nhưng sự chú ý của mọi người đã giảm.
Điểm cuối đáng chú ý. Sau khi chuyến đi kết thúc, nhiều người nghĩ mọi việc đã xong, trong khi người chăm chính vẫn tiếp tục gánh.
Tóm lại
Ngoài các khoản có hoá đơn, một chuyến điều trị xa nhà còn có chi phí ẩn: thu nhập mất đi, sức khoẻ người chăm, ảnh hưởng tới người ở nhà, và sự xáo trộn với chính người bệnh. Hãy đưa chúng vào bảng so sánh khi quyết định. Nếu đi, hãy chia việc và thay phiên người đi cùng thay vì dồn vào một người, và đừng quên rằng giai đoạn sau khi về vẫn cần nguồn lực.
Câu hỏi thường gặp
Chi phí ẩn gồm những gì?
Thu nhập mất đi của người bệnh và người đi cùng, sức khoẻ của người chăm, ảnh hưởng tới con cái và người thân khác ở nhà.
Vì sao cần tính những thứ này?
Vì chúng ảnh hưởng thật tới khả năng gia đình duy trì được việc chăm sóc lâu dài, dù không xuất hiện trên hoá đơn nào.
Làm sao giảm bớt?
Bằng cách chia việc giữa các thành viên, thay phiên người đi cùng, và sắp xếp hỗ trợ cho những người ở nhà.
Có nên nói ra những điều này không?
Nên. Việc giấu đi khiến gánh nặng dồn vào một người và thường dẫn tới đổ vỡ sau vài tháng.